Dević: 1918. godina je vrhunac srpske nacionlne istorije (video)

„Završetak Prvog svetskog rata 1918. godine je vrhunac srpske nacionalne istorije posle koga je nastupio veliki zamor“, istakao je istoričar Nemanja Dević podsećajući na misao akademika Milorada Ekmečića.

On je podsetio da je srpski narod u „Velikom ratu“ pretrpeo ogromne žrtve, ali da je pokazao „neizmernu vitalnost“ i da su ključne stvari za pobedu u tom sukobu bile „poznavanje cilja, a to je bilo oslobođenje i ujedinjenje, i jasna svest o tome ko su nam neprijatelji i kom bloku saveznika pripadamo“.

„Naraštaj koji je izvojevao pobedu u balkanskim i Prvom svetskom ratu bio je izuzetno privržen državi. Srpska demokratija i srpska meritokratija postale su izuzetno privlačne za okolne narode i mnogi njihovi pripadnici tada su se identifikovali sa našim“, naveo je Dević gostujući u podkastu „Politika na srpskom“ fondacije „Slobodan Jovanović“.

Na pitanje kako je došlo do stvaranja Jugoslavije na kraju srpskog nacionalnog puta u XIX veku ovaj istoričar je napomenuo da je u štampi tokom rata Jugoslavija smatrana sinonimom za „Veliku Srbiju“.

„Naš narod znao je da u Austro-Ugarskoj i Turskoj žive neka njegova porobljena braća koja vape za slobodom, ali nije imao precizni uvid dokle tačno sežu granice tog etničkog prostora. Postojala je megalomanija princa Aleksandra I i Nikole Pašića, čiji je predlog mape Jugoslavije još veći od one realne. Postojao je, na kraju, i interes Saveznika da se jedna takva država stvori“, objasnio je Dević koji je i član Upravnog odbora Fondacije Slobodan Jovanović.

Kraljevina Jugoslavija imala je veliki problem u odnosima sa SSSR-om, sa kojim su diplomatski odnosi uspostavljeni tek 1940. godine, a za to vreme Beograd je bio „bedem bele ideje“ sa 50.000 ruskih izbeglica.

„To je izazvalo reakciju III internacionale (Kominterne) koja je radila na razbijanju države. Istovremeno, zahvaljujući tradicionalnoj rusofiliji, idejama socijaldemokratije koje su Srbima i pre Prvog svetskog rata bile poznate i proklamovanju humanizma i moderniteta komunisti postaju jako popularni u državi“, rekao je Dević i dodao da je „državni teror počev od Obznane sveo partiju na malu, ali homogenizovanu i borbenu grupu“.

„Srpske nacionalne elite potcenile su slovenački i hrvatski faktor u državi i njihove parcijalne interese da bi ga posle sasvim ignorisale. Tako se desilo ubistvo poslanika u Narodnoj Skupštini 1928. godine posle čega je Kraljevina Jugoslavija skrenula u diktaturu“, naveo je Dević.

Osvrćući se na Drugi svetski rat na našoj teritoriji, Dević je naveo da je na Srbiju „izvršena invazija Crvene armije i partizana“ i da je „pitanje sa kako i sa koliko žrtava bi NOVJ sama oslobodila Beograd“.

„Ono što je činjenica je da je komunistima tokom rata pomogla njihova čvrsta organizaciona partijska struktura kojom su privukli velike narodne mase Srba u zapadnim krajevima. U manjim sredinama i dalje se pamte zločini iz 1945. i 1946. godine, ali veliki broj ideoloških razlika je zaceljen tokom poslednjih ratova, kada je narod bio vitalno ugrožen“, smatra Dević.

Dević je poručio da je lično njemu, iako prihvatljiv u osnovi, pesimističan zaključak da su Srbi kao narod „izgubili čitav HH vek“.

„Kosovo ni danas nije postalo nezavisna republika. Vojvođanski Srbi su ispunili viševekovni san da se ujedine sa tadašnjom Srbijom. Srpska je postala prva legalizovana država prekodrinskih Srba. Uprkos naporima velikih sila srpski narod nije odvojen od mora pošto u crnogorskim primorskim opštinama taj narod danas čini većinu stanovništva“, tvrdi Dević.

On je zaključio da je „studentski pokret trenutno u posustajanju“ i da se nada da će „sa SNS-om pasti i ovaj sistem“ i da će se „izgraditi nešto novo“.